Küçük ve büyük firmalar petrolden plastik üretimi yerine artık bitkilerden yapıyorlar ancak bir çok plastik hala fosil yakıtlardan üretiliyor.

Atıklar içerisinde plastikler büyük bir yer kaplamakta ve en az geri dönüşümü gerçekleştirilen ürün arasında yer almaktadır. Plastik üretimini esnasında atmosfere toksik maddelerin salınımı meydana gelir ve plastik kül haline geldiğinde kurşun ve klor gibi zararlı maddeler açığa çıkarır.

Plastiklerin Sınıflandırılması

Kimyagerler yüzlerce çeşit plastik türetmişler ama en yaygın olarak kullanılan 7 kategoriye ayrılmış sınıflandırmadır. Geri dönüşüme katkı sağlayabilmek için geri dönüşüm merkezleri ve daha kolay geri kazanılabilir ürünler yapılmıştır. Plastik Üreticileri Derneği (Society of the Plastics Industry) plastik reçine türlerini sınıflandırmak için sayısal sistem belirledi.

En yaygın kullanılan plastik türleri (PET veya PETE) meyve suyu, soda, su, şurup, kavanoz ambalajlamalarında tercih ediliyor. Bu kapların diplerinde ok ile belirtilmiş 1 numaralı simge vardır ve bu numara ile damgalanır.

Çevre koruma kurum ve örgütleri petrol hammaddesinden elde edilen PET şişelerin kanserojen etki yaratabileceğini belirtiyor. PET şişeler giderek kanser, körlük ve kısırlık gibi hastalıklar yaratmaktadır.

Plastikler gıda ürünlerinde ambalaj malzemesi olarak ilk kullanıldığı zaman kimyasal bozunmaya uğrayabileceği veya kanser gibi tehlikeli hastalıklar yapabilir düşüncesi vardı. Kullanılan uygun yöntem ve sınıflandırma ile bu tehdit gıda ambalajları üzerinden kalkmıştır.

Yapılan çalışmalar ile Dünya Sağlık Örgütü tarafından PET şişeler güvenli ambalaj kabul edildi. Bilim adamları plastik maddelerin hastalık yaratabilecek  şekilde etki yaratmaması için tek kullanımlık olması gerektiğini savunmaktadır. Bu şekilde bakteri birikimi önemli olmayacaktı.

Şampuan, deterjan şişeleri, süt testileri, kozmetik ürün ambalajları, sıvı yağ oyuncaklar ve bazı alışveriş torbaları 2 numaralı HDPE güvenli olarak üretilmektedir. Bazı geri dönüşüm merkezleri sadece 2 numaralı plastik ayrıştırmakta ancak renkli olan plastikleri geri kazanım yapabilmektedir. Bu da geri kazanım için bir avantaj oluşturmaktadır.

Pratik bir kural olarak şişe, kavanoz, sürahi ve benzeri maddeler 1 veya 2 numaralı plastik sınıflandırmasına girmektedir.

Teneke, kapak, kova, çanta, fotoğraf filmi, süpürge, sprey ve parfüm şişeleri gibi toksik madde içerebilecek maddeler için geri dönüşüm daha az gerçekleşmektedir.

Çevre örgütleri genellikle numarası 3, 6 ve 7 olarak sınıflandırılmış plastik maddelerin içerdiği çeşitli kimyasallar ve yan etkilere sahip olabileceği konusunda uyarmaktadır. 2 numara olan HDPE yapımında toksik kimyasallar hekzan ve benzen vardır. Plastik üreticileri ürünlerinin daha güvenli ve sağlığı bozmayacak şekilde üretmeye ve araştırmalara devam etmektedirler.

Plastik örneğin alüminyum gibi malzemelerin aksine geri dönüşüm sırasında önemli özelliklerini kaybeder ve tekrar direnç kazandırılması gerekir. Farklı bölgelere göre geri dönüşüm şeklide değişmektedir. Yerel yönetim anlayışından başlayarak plastik geri kazanımına önem verilmesi ve halkın bilinçlendirilmesi gerekmektedir.

Yapılan araştırmalarla plastik üreticileri derneğine göre sadece Amerika kıtasında plastik sektöründe 2 milyon kişi istihdam edilmektedir.

Polivinilklorür veya 3 numaralı plastik olan PVC, duş perdeleri, et – peynir sarma ambalajlarında, bazı şişelerde, sıhhi tesisat borularında ve yapı malzemelerinde kullanılır. PVC oyuncak üretimi esnasında da hala tercih edilmektedir. 3 numaralı sınıflandırmada PVC ve toksik klor oranı düşük PVDC üretimi gerçekleştirilir.

Birçok sağlık ve çevre kuruluşlarına göre PVC hammaddesi bakımından çevreye veya canlı vücuduna en çok zarar verebilecek plastik çeşididir. İçerisinde serbest dioksin bulundurur ki kanser etkisi yaratabilir.

PVC plastiğine alternatif olarak bazen duş perdeleri üretiminde suyu geçirmemesi için PVA üretimi gerçekleştirilir. Boya ve yapıştırıcılarda daha sağlam veya uzun ömürlü bir yapıya kavuşması için PEVA üretimi gerçekleştirilir. Hepsi PVC türevi vinil ürünleridir.

İlk olarak Saran Wrap olarak anılan plastik malzemesi sınıflandırma sonrası 4 numara ile adlandırılmış ve PVDC ismi verilmiştir.

Esnek, kullanışlı bir üründür. Çocuk ve yetişkin oyuncaklarının üretiminde kullanılır. Ünlü firmalar bu malzemeyi kullanmışlar ve geliştirerek bilgisayar donanımı içerisinde kullanmışlardır.

Ambalaj tasarımcıları PVC plastiği için en uygun ve standart şekilde üretilmesi için değişik plastikler üretmişlerdir.

PVC üretiminin yaygın olması aslında canlı vücudu için tehlike arz edebilmektedir.

Düşük yoğunluklu polietilen olarak adlandırılan 4 numaralı plastik LDPE, alışveriş torbaları, disk kap ve kutuları, bazı şişelerde kullanılmaktadır. PVC plastiğinin aksine LDPE daha çevreci bir rol üstlenmektedir ancak potansiyel toksik içerikler mevcuttur.

Yaygın bir görüş olarak plastik torbalar doğada canlılar üzerinde tehlike oluşturmakta ve herkesin bildiği gibi kaplumbağa, kuş gibi hayvanlar yaşamlarını yitirmektedirler. Hükümetler ortak bir yasa tasarısı hazırlayarak kabul etmişler ve plastikler doğaya direk atımının önlenmesi gerektiği sonucuna varmışlardır. Kazanım veya çözünmesi için toprağa karıştırılır veya direk güneşe maruz bırakılır. Yeni çalışmalarla plastiklerin doğaya daha kolay karışabilmesi için bilim adamlarının çalışmaları devam etmektedir.

LDPE veya HDPE ile yapılmış plastik çantalar giderek çevreci düşünen insanlar sayesinde kullanımı azaltılmış veya bez çanta uygulaması benimsenmiştir.Çoğu ülke veya şehirlerde plastik poşet kullanımı yasaklanmıştır. Büyük satış mağazalarınca bez çanta kullanımı teşvik edilmiştir.

Polipropilen veya PP fotoğraf film, bidon, çeşitli ambalaj malzemesi ve laboratuvar ekipmanı olarak kullanılmaktadır.

Makers of electronics packaging, including Microsoft, are increasingly using the recycled material instead of toxic PVC.

Polypropylene is regarded as a relatively benign plastic. But Japanese researchers have found that tiny pellets of polypropylene floating in the ocean concentrate poisons including DDT and PCBs at levels one million times stronger than in the water.

Polystyrene, also known as Styrofoam, is used in disposable cups and take-out food containers, packing peanuts, trays, and egg cartons.

Fast-food chains, including McDonald’s, phased out polystyrene for sandwich containers more than 20 years ago. Ozone layer-depleting CFCs haven’t been used to make Polystyrene since the late 1980s.

But environmental groups dislike the material because it involves toxic Styrene, labeled a possible human carcinogen by the EPA. The manufacture of Polystyrene is known to pollute nearby air and water. This type of plastic isn’t commonly accepted by municipal recycling programs.

The No. 7 SPI code is generally a wild card marking plastics that don’t fall within the other six categories. These include polycarbonate bottles, which are understood by scientists to wreak havoc on human hormones by leaching bisphenol-A into hot beverages. As a result, polycarbonate baby bottles are losing favor with the public, and retailers including Toys R Us are starting to sell more BPA-free bottles.

Some popular Nalgene-brand, reusable, colored water bottles are labeled as No. 7, although the company also makes bottles from No. 2 HDPE plastic.

However, No. 7 plastics include those that are gentler to the environment.

For example, the microwaveable beige bowl pictured here is made of plant-based, biodegradable plastic. Plastic dishware and cutlery from companies such as Cereplast are increasingly available in natural food stores and in San Francisco restaurants. It and other companies use plants including corn, tapioca, rice, and potatoes. However, opponents of genetic modification warn against the use of modified corn by producers such as Cargill’s NatureWorks.

Among the more “natural” plastics are new bags that are made from petroleum, but that break down more quickly than others and can be added to a compost heap. Companies including Metabolix are experimenting with growing plastics within plants. However, some green watchdogs argue that these materials are too new to be fairly labeled as eco-friendly.

PET / PETE – Polyethylene Terephthalate
HDPE – High Density Polyethylene
PVC / V – Polyvinyl Chloride
LDPE – Low Density Polyethylene
PP – Polypropylene
PS – Polystyrene
Other Plastics